Pytanie:

Od 4 lat jestem po rozwodzie i płacę alimenty na córkę. Paulina w tym roku będzie robić maturę, ale tydzień temu skończyła 18 lat. Czy ja nadal muszę płacić te alimenty, jeśli moja córka jest dorosła?

Odpowiedź:

Szanowny Panie,

tak długo dopóki dziecko byłych współmałżonków jest niepełnoletnie, rodzic zobowiązany jest przez sąd do płacenia alimentów i ma taki obowiązek właściwie bez ograniczeń. Rzeczywiście pewne wątpliwości pojawiają się, gdy dziecko kończy 18-te urodziny czyli w rozumieniu prawa polskiego uzyskuje pełną zdolność do czynności prawnych1. Pańska córka jest osobą dorosłą. Nie oznacza to jednak, że jest osobą samodzielną. Jest to nieco bardziej skomplikowane, więc postaram się wyjaśnić.

Rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie2. Oznacza to, że mimo ukończonych 18-tu lat nadal nie ma możliwości finansowych, nie ma niezbędnych kwalifikacji itd. aby samodzielnie zapewnić sobie środki do życia. W praktyce bardzo rzadko się zdarza, aby osiemnastolatek zdążył już zdobyć niezbędne w danym regionie,w konkretnym zawodzie wykształcenie oraz kwalifikacje, aby podjąć pracę, która zapewniałaby mu byt.

Rodzice dzieci pełnoletnich mogą uchylić się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego jeżeli wiązałoby się to dla nich z nadmiernym uszczerbkiem albo gdy dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się3.

Oznacza to, że mógłby Pan podjąć próbę zniesienia ciążącego na Panu obowiązku uiszczania alimentów na rzecz córki, jeżeli wykazałby Pan, że jest to dla Pana zbyt duże obciążenie finansowe. Drugim powodem może być takie działanie bądź zaniechanie córki, które wskazuje, że nie stara się ona nabrać samodzielności i nie zmierza w żaden sposób do sytuacji, która pozwoliłaby jej zarabiać na siebie. Przykładem może być sytuacja, kiedy dziecko celowo nie podejmuje dalszej edukacji albo nie szuka pracy przebywając na bezrobociu po to tylko, aby pobierać alimenty od rodzica. To byłaby sytuacja, którą sąd mógłby rozpatrzeć i uwolnić Pana od obowiązku płacenia alimentów. Jeżeli jednak córka po maturze zamierza podjąć dalszą edukację, a Pan jest w stanie płacić alimenty bez rażącego uszczerbku na własnym utrzymaniu, Pana obowiązek zostanie podtrzymany. Córka ma prawo kształcić się.

Oczywiście często zdarza się, że dorosłe dzieci rozpoczynają naukę na kolejnych kierunkach studiów, wyjaśniając, że jest to niezbędne do zdobycia odpowiednich kwalifikacji, a naprawdę jest to sposób na dalsze pobieranie alimentów i niepodejmowanie pracy. W takiej sytuacji powinien Pan podjąć próbę zmniejszenia wysokości alimentów albo całkowitego ich zniesienia. Byłoby to możliwe po wykazaniu, że ukończenie jednego z wybranych przez dziecko kierunków studiów powinno wystarczyć do podjęcia pracy i samodzielnego utrzymania się.

W każdym przypadku uzasadnionej potrzeby zmodyfikowania obowiązku alimentacyjnego, powinien Pan złożyć odpowiedni wniosek do właściwego sądu rejonowego.

Pozdrawiam

Tatiana Kiełb-Szewczyk

radca prawny

 

  1. Art. 10 § 1 i art. 11 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku kodeks cywilny (Dz. U. z dnia 22.03.2016, poz. 380),
  2. Art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z dnia 9.12.2015, poz. 2082),
  3. Art. 133 § 3 ww. ustawy.